يگانگى ذات حق است « لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا » « 36 » . يگانگى دويم يگانگى پيغمبران است كه از پرتو نور احديت پيدا شده . و چون نور بر صفت منير و ظاهر بر هيئت ضمير است ، هريك در عصر خود يگانه شدند و مذهب واحد و كتاب واحد آوردند . و در هر عصرى يك پيغمبر صاحب حكم و فرمانروا بود ، اگر پيغمبران ديگر هم بودند مطيع همان پيغمبر و ترويج امر او را مىنمودند ، يا آنكه هر پيغمبرى بر يك مملكتى و يك قومى مبعوث مىشد . و هميشه از آدم تا خاتم صاحب شريعت و حكم يگانه بود ، و امام خلق نيز هميشه در هر عصرى واحد و يگانه بوده حتى امام جماعت هم واحد است كه مأمومين در ظاهر و باطن قادر بر اقتدا و متابعت باشند . نفس ناطقهء انسان در يك آن مطيع دو نفر نشود و محبت دو نفر در دل نگيرد « كه شرط عشق بود دل يكى و يار يكى » و اطاعت متحقق نمىشود مگر در حال وحدت . وحدت اسباب تأليف ، و كثرت اسباب اختلاف است « لو انفقت ما فى الارض [ جميعا ] ما الفت بينهم و لكن اللّه يؤلف بينهم » « 37 » . سر تأليف همان وحدت است كه در پيغمبران بود . شيطان آغاز مخالفت و تعدد نمود و خلاف توحيد را ظاهر ساخت « إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ « مبين » فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا » « 38 » « وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً » « 39 » و بالاتفاق انفس و آفاق همه شاهد بر اين مطلب‌اند . و سر توحيد در همه جارى است ، چنانچه مطاع و سلطان در بدن قلب انسان است ، دو قلب در يك بدن نمى - شود « ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ » « 40 » و از جانب قلب رئيس و صدر اعظم در بدن سر است آن هم يكى و يگانه است . و همچنين است امر سلطنت . نوع انسان همه محتاج به ديگرى و بايد در شهرها با هم جمع باشند تا آنكه امر هريك به واسطهء ديگرى بگذرد . بعد از آنكه جمع شدند چون با خيالات مختلفه و هواها و هوسها و شهوتها و اخلاق متفاوته

--> ( 36 ) - سورهء انبياء ، 21 ، قسمتى از آيهء 22 . ( 37 ) - سورهء انفال ، 8 ، قسمتى از آيهء 63 . مؤلف چون متكى به حافظه بوده است در ضبط آيه دقت نكرده و نه تنها ابتدا و انتهاى آيه را ضبط نكرده بلكه آنچه را هم ثبت كرده مغشوش است : « وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ » . ( 38 ) - سورهء فاطر ، 35 ، قسمت اول آيهء 6 . مؤلف كلمهء « مبين » را به آيه افزوده است . ( 39 ) - سورهء نساء ، 4 ، قسمت آخر آيهء 82 . مؤلف در ضبط آيه دقت نكرده و دو قسمت از دو آيهء مختلف را با هم آورده است . ( 40 ) - سورهء احزاب ، 33 ، قسمتى از آغاز آيهء 4 .